EU-Verordening voor machines 2027: Wat verandert er voor lasermachines?

Gecontroleerd 10 november 2026. Voor lasermachines voor snijden, graveren en markeren in de EU. Medische en andere specifiek gereguleerde lasers vereisen een afzonderlijke toetsing van het toepassingsgebied. Voorbeelden zijn praktische interpretaties, geen machine-specifieke conformiteitsbesluiten.

De verandering in één minuut

Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Verordening voor machines (EU) 2023/1230 de Machinerichtlijn 2006/42/EG. De Richtlijn blijft de toepasselijke machinerichtgeving voor producten die vóór die datum op de EU-markt zijn gebracht. De Verordening is rechtstreeks van toepassing in de EU-lidstaten, in plaats van de noodzaak voor eenzelfde soort nationale omzetting als bij een richtlijn. 1, 2, 3

Voor lasermachines blijft de kerntaak vertrouwd: voorkom onbedoelde laserblootstelling en bescherm mensen tegen schadelijke directe, gereflecteerde, verstrooide en secundaire straling. De laserspecifieke bepaling is nog steeds sectie 1.5.12, verplaatst van Bijlage I van de Richtlijn naar Bijlage III van de Verordening.

De belangrijkste wijzigingen betreffen testbare veiligheidsfuncties, veiligheidssoftware, substantiële wijzigingen, digitale instructies en verantwoordelijkheden in de toeleveringsketen.

Richtlijn versus Verordening: wat verandert er?

Deze vergelijking richt zich op wijzigingen die relevant zijn voor lasermachines. 1, 2, 3, 12

Wat blijft hetzelfde voor laserveiligheid?

Beide wetten vereisen bescherming tegen accidentele straling, schadelijke laserblootstelling en risico's van optische apparatuur die wordt gebruikt voor observatie of afstelling. Beide volgen ook dezelfde volgorde van risicoreductie: risico's waar mogelijk wegontwerpen, beschermende maatregelen toevoegen voor resterende risico's en vervolgens restrisico's en noodzakelijke beschermingsmiddelen uitleggen. 1, 2

Praktisch gevolg: brillen en waarschuwingen vervangen geen technische veiligheidsmaatregelen waar deze vereist zijn. Een gekleurd venster is geen bewijs van bescherming tegen de werkelijke golflengte, het vermogen en de voorzienbare blootstelling.

Beoordeel de gehele machine: bundelopsluiting, vensters, toegangspanelen, materiaalopeningen, vergrendelingen, elektriciteit, brand, dampen, bewegende delen en onderhoud. Brand en gevaarlijke emissies blijven gedekt door secties 1.5.6 en 1.5.13; dit zijn bestaande verplichtingen. 1, 2

De verordening zelf introduceert geen universele regel dat elke lasermachine Klasse 1 moet zijn of dat elke vergrendeling Performance Level d moet bereiken. De vereiste bescherming hangt af van de toepassing, de risicobeoordeling en de geldende normen. Voor consumentenlasers gelden eveneens eigen vereisten voor de beoordeling. Laserclassificatie beschrijft de toegankelijkheid van straling; het certificeert niet de volledige elektrische, brand- of rookveiligheid van de machine. 5, 6, 7, 11

1. Vergrendelingen en andere veiligheidsfuncties moeten testbaar zijn

Een bijzonder nuttige toevoeging voor lasermachines verschijnt in Bijlage III, 1.1.2(e): waar van toepassing moet het ontwerp gebruikers in staat stellen om veiligheidsfuncties te testen. Noodzakelijke speciale apparatuur moet worden meegeleverd en, waar passend, moeten specifieke functionele testprocedures worden beschreven. 2

Leg uit hoe eigenaren veilig deurvergrendelingen, noodstops en andere beschermende functies kunnen controleren. Geef de geautoriseerde methode, het verwachte resultaat, de vereiste competentie en de actie bij falen aan.

Het openen van een klep terwijl iemand bewust wordt blootgesteld aan een actieve straal is geen acceptabele test. Gebruikerscontroles vervangen de validatie van het veiligheidscircuit door de fabrikant niet.

Er is geen enkelvoudig nieuw EU-testinterval voor elke lasermachine in deze bepaling. Stel intervallen vast op basis van de instructies van de machine, de risicobeoordeling en de toepasselijke werkplekvereisten. Eigenaren dienen controles vast te leggen en het gebruik van apparatuur te stoppen wanneer een veiligheidsfunctie faalt.

2. Veiligheid omvat nu expliciet software-integriteit en verbonden apparaten

Bijlage III, 1.1.9 en 1.2.1 maken het verband tussen softwarebeveiliging en fysieke veiligheid explicieter. Het verbinden van een ander apparaat of extern systeem mag geen gevaarlijke situatie creëren. Naleving-kritieke software en gegevens moeten worden geïdentificeerd en beschermd tegen accidentele of opzettelijke corruptie. Besturingssystemen moeten rekening houden met redelijkerwijs voorzienbare kwaadwillende pogingen die gevaar kunnen veroorzaken. 2

Controleer USB, netwerken, onderhoud op afstand, cloud-taakindiening en firmware-updates op wijzigingen die bescherming kunnen omzeilen, onverwachte emissie kunnen veroorzaken of veiligheidskritieke instellingen kunnen wijzigen.

De verordening vereist ook bewijs van relevante hardware- en software-interventies, toegankelijke identificatie van software die nodig is voor een veilige werking, en een traceringslogboek met betrekking tot interventies en geüploade versies van veiligheidssoftware voor vijf jaar na een upload, ten behoeve van conformiteitsbewijs na een gemotiveerd verzoek van een autoriteit. Dit betekent niet dat elke machine elke snijtaak of elk bestand voor eeuwig moet registreren. 2

Praktische uitvoering: identificeer veiligheidsgerelateerde software, beheer de toegang, bescherm updates, leg wijzigingen vast en controleer de veiligheid opnieuw na relevante updates. Dit zijn technische oplossingen, geen voorgeschreven IT-architectuur.

Software voor taakbeheer mag geen gevaar creëren door veiligheidsfuncties te overschrijven. Rechtvaardig en valideer de scheiding tussen productie- en veiligheidsbesturingen.

3. Upgrades kunnen de persoon die de machine aanpast tot fabrikant maken

Ingrijpende wijziging is van belang bij bron-upgrades, vervangingen van controllers en softwarewijzigingen. Niet elke reparatie of update vereist een nieuwe CE-markering.

Onder Artikel 3(16) moet de wijziging fysiek of digitaal zijn, plaatsvinden na het in de handel brengen of in bedrijf stellen, niet voorzien of gepland zijn door de oorspronkelijke fabrikant, en een nieuw gevaar creëren of een bestaand risico vergroten. Het moet ook vereisen dat er ofwel:

• aanvullende afschermingen of beschermende inrichtingen worden geplaatst waarvan de integratie wijziging van het bestaande veiligheidsbesturingssysteem vereist; of
• aanvullende beschermende maatregelen nodig zijn voor stabiliteit of mechanische sterkte.

Alle relevante onderdelen van deze juridische toets zijn van belang. Een vermogensverhoging alleen leidt niet automatisch tot die conclusie. 2

Voorbeeld: een sterkere laserbron of een laserbron met een andere golflengte kan de ramen en de straalbehuizing ongeldig maken. Als aan de volledige definitie wordt voldaan, wordt het bedrijf dat het werk uitvoert de fabrikant onder Artikel 18, met verplichtingen voor risicobeoordeling, documentatie, conformiteitsbeoordeling en verklaringen vóór hergebruik.

Reparaties van gelijke aard die de conformiteit behouden, zijn anders. Documenteer de beoordeling: wijzigingen onder de drempelwaarde kunnen nog steeds verplichtingen op het gebied van arbeidsveiligheid creëren.

Artikel 18 stelt niet-professionele gebruikers vrij die hun eigen machine wijzigen voor eigen gebruik. Een kleine bedrijfsmatige machine is niet automatisch vrijgesteld en de uitzondering vormt geen bewijs van veiligheid.

4. Digitale handleidingen zijn toegestaan, onder reële voorwaarden

Digitale verstrekking wordt al erkend in de huidige richtsnoeren. Sectie 255 van de gids van de Commissie van april 2024 accepteert de voorwaarden van de Verordening als een manier om aan de Richtlijn te voldoen. De Verordening maakt deze nu expliciet in de wetgeving. 12

Op grond van artikel 10(7) mogen instructies digitaal zijn, maar een QR-code alleen is onvoldoende. De fabrikant moet:

• het machinemodel identificeren waarvoor de instructies gelden;
• op de machine markeren hoe deze toegankelijk zijn, of waar dat niet mogelijk is, op de verpakking of het begeleidende document;
• het downloaden, printen en opslaan voor offline toegang mogelijk maken, ook tijdens een defect;
• ze online beschikbaar houden gedurende de verwachte levensduur van de machine en ten minste tien jaar nadat deze in de handel is gebracht;
• op verzoek ten tijde van de aankoop binnen één maand gratis papieren instructies verstrekken.

Voor machines bestemd voor niet-professionele gebruikers, of waarvan redelijkerwijs voorzienbaar is dat ze door hen worden gebruikt, moet essentiële informatie voor veilige inbedrijfstelling en gebruik nog steeds op papier worden geleverd. Taaleisen blijven ook van kracht. 2

Voor leveranciers van desktoplasers: verstrek downloadbare, modelspecifieke handleidingen en de vereiste gedrukte veiligheidsinformatie. De toegang mag niet afhangen van het functioneren van de machine.

Artikel 10(8) staat ook toe dat de EU-conformiteitsverklaring wordt geraadpleegd via een internetadres of machinaal leesbare code in de instructies en informatie in bijlage III. De online verklaring moet beschikbaar blijven gedurende de verwachte levensduur en ten minste tien jaar nadat de machine in de handel is gebracht of in gebruik is genomen.

5. Importeurs en distributeurs hebben expliciete plichten

Artikelen 13 en 15 leggen expliciete plichten op aan importeurs en distributeurs. Dit betekent niet dat importeurs vóór 2027 geen verantwoordelijkheden hadden. 2, 3

Een importeur moet controleren of de conformiteitsbeoordeling en de technische documentatie van de fabrikant bestaan, de vereiste markering en begeleidende documenten verifiëren, eigen contactgegevens verstrekken en ervoor zorgen dat instructies worden geleverd. De importeur moet de verklaring ten minste tien jaar bewaren en ervoor zorgen dat de technische documentatie aan de autoriteiten kan worden verstrekt.

Wanneer passend bij de risico's, omvatten de plichten van de importeur het uitvoeren van steekproefcontroles, het onderzoeken van klachten en het monitoren van niet-conforme producten en terugroepacties. Een distributeur moet de vereiste markering, documentatie, taal en operatoridentificatie controleren en actie ondernemen wanneer er reden is om aan te nemen dat een machine niet-conform is.

Een generiek “CE-certificaat” kan geen vervanging zijn voor modelspecifieke verklaringen en bewijslast. Verkopen onder uw eigen naam of handelsmerk kan u volgens artikel 17 tot fabrikant maken.

6. Moeten alle lasers worden gecertificeerd door een derde partij?

Nee. Een machine die een laser bevat, zelfs een krachtige laser, valt niet automatisch onder een categorie van bijlage I waarvoor een aangemelde instantie vereist is.

Op grond van artikel 25 gebruiken machines buiten bijlage I interne productiecontrole. Deel A vereist een aangemelde instantie. Deel B staat interne productiecontrole alleen toe wanneer de gespecificeerde normen of gemeenschappelijke specificaties alle relevante vereisten dekken en worden toegepast; anders is een procedure met een aangemelde instantie vereist. 2

Deel A omvat bepaalde zelflerende veiligheidscomponenten op basis van machine learning en ingebedde veiligheidssystemen. AI die illustraties rangschikt is iets anders dan een lerend systeem waarop men vertrouwt om blootstelling te voorkomen.

De 2026 geconsolideerde tekst voorziet ook in verdere vereisten voor AI met een hoog risico via gedelegeerde handelingen, die van toepassing zijn vanaf 2 augustus 2028. Dit stelt januari 2027 niet uit. 2

7. Normen blijven belangrijk — maar controleer de exacte editie en de wettelijke status

Normen bieden technische methoden om aan de wettelijke veiligheidseisen te voldoen. Relevante families omvatten:

Controleer het toepassingsgebied en de edities voor de betreffende machine. Consumentensystemen en professionele systemen kunnen verschillende eisen hebben. Een classificatie van een veiligheidsbril alleen vormt geen bewijs voor de geschiktheid van een venster als machineafscherming. 5, 6, 7, 8

Een standaard geeft alleen een vermoeden van overeenstemming voor eisen die worden gedekt door de toepasselijke vermelding in het Publicatieblad en de bijbehorende beperkingen. Publicatie als een ISO-, IEC- of nationale norm is geen EU-harmonisatie.

Status gecontroleerd 10 november 2026: de pagina van de Commissie over machinenormen vermeldt dat de eerste lijst onder de nieuwe Verordening in voorbereiding is en voor het einde van 2026 wordt verwacht. Het is de bedoeling om de meeste momenteel geciteerde normen over te nemen, terwijl gaten worden verduidelijkt waar zij niet voorzien in nieuwe eisen. Ga er niet van uit dat een oude verwijzing naar een Richtlijn automatisch de nieuwe Verordening dekt. Controleer het Publicatieblad opnieuw voordat u een 2027-verklaring ondertekent. 4

8. Wat gebeurt er met bestaande machines en voorraden?

De overgang betreft elk afzonderlijk product.

• Reeds rechtmatig op de EU-markt gebracht vóór 20 januari 2027: Artikel 52 staat het blijven aanbieden toe, inclusief de doorverkoop van conforme voorraad.
• Voor het eerst op de EU-markt gebracht vanaf 20 januari 2027: beoordeel conform de Verordening. Een oudere ontwerp- of fabricagedatum is op zichzelf geen bewijs van eerdere marktplaatsing.
• Reeds in gebruik: de datum alleen leidt niet tot een algehele her-certificering of vervanging. Onderhoud, veilig gebruik en eventuele daaropvolgende substantiële wijzigingen vereisen nog steeds aandacht.
• Gebouwd voor eigen gebruik door een bedrijf: ingebruikname kan fabrikantenverplichtingen activeren, zelfs zonder verkoop.

“Op de markt aanbieden” betekent voor het eerst beschikbaar maken op de EU-markt. Bewaar bewijsmateriaal voor de specifieke eenheden; vertrouw niet alleen op een catalogusdatum of een vooruitbestelling. EG-typeonderzoekscertificaten en goedkeuringsbesluiten afgegeven onder de Richtlijn blijven geldig tot hun vervaldatum onder Artikel 52(2), maar dat is geen algehele vrijstelling van eisen die van toepassing zijn op nieuwe producten. 2

De machine-wetgeving vervangt bovendien niet de plichten van een werkgever onder de Richtlijn arbeidsmiddelen 2009/104/EG of de Richtlijn kunstmatige optische straling 2006/25/EG, zoals nationaal geïmplementeerd. Werkgevers hebben nog steeds behoefte aan geschikte apparatuur, onderhoud, passende inspectie, training en beoordeling van de blootstelling van werknemers. CE-markering maakt de risicobeoordeling op de werkplek niet compleet. 9, 10

Wat te wijzigen vóór januari 2027

Fabrikanten en machinebouwers

1. Maak een gedocumenteerde kloofanalyse (gap assessment) ten opzichte van Bijlage III, inclusief de nieuwe vereisten voor software, manipulatiebestendigheid en testbaarheid.
2. Controleer straalbeheersing, vensters, toegangspunten en alle veiligheidsfuncties voor de werkelijke configuratie, materialen en voorzienbare fouten.
3. Definieer veilige gebruikerscontroles en verstrek de nodige instructies en uitrusting.
4. Identificeer veiligheidsgerelateerde software en gegevens, beheer wijzigingen en implementeer de vereiste traceerbaarheid.
5. Update de structuur van de technische documentatie en de verklaringtemplates; bevestig de toepasselijke normen en beoordelingsroute.
6. Bepaal hoe digitale instructies, papieren verzoeken en essentiële gedrukte veiligheidsinformatie gedurende de levensduur van de machine beheerd zullen worden.

Importeurs en distributeurs

1. Scheid pre-transitievoorraad van eenheden die voor het eerst op de markt zijn gebracht vanaf 20 januari 2027, met ondersteunende documentatie.
2. Verkrijg modelspecifieke verklaringen, instructies en een betrouwbare route naar de technische bewijsvoering van de fabrikant.
3. Controleer uw processen voor identificatie, klachten, corrigerende maatregelen en terugroepacties.
4. Evalueer overeenkomsten voor firmwarewijzigingen, vervangingsbronnen, veiligheidsvensters en andere configuratiewijzigingen.

Eigenaren, scholen en werkplaatsen

1. Houd de verklaring, handleiding, onderhoudshistorie en veiligheidscontrolerapporten van de machine toegankelijk.
2. Gebruik de veilige testprocedures van de fabrikant; een defecte beschermende functie vereist actie.
3. Beoordeel upgrades voordat u ze monteert, met name wijzigingen aan laserbron, golflengte, behuizing, doorvoeren, controller of veiligheidssoftware.
4. Evalueer de risico-inventarisatie en -evaluatie van de werkplek en de scholing van het personeel na relevante wijzigingen.
5. Vraag bij een nieuwe aankoop aan de leverancier welke wetgeving van toepassing is op de individuele machine en laat de bijbehorende documentatie verstrekken.

Bronnen en verdere lezing

Gebaseerd op de geconsolideerde Richtlijn van 30 mei 2026 en Verordening van 27 juli 2026. Geconsolideerde teksten zijn leeshulpmiddelen; handelingen in het Publicatieblad zijn authentiek. Bronnen gecontroleerd 10 november 2026. Deze gids is geen conformiteitsbeoordeling.

1. Machinerichtlijn 2006/42/EG — met name Bijlage I, 1.1.2, 1.2.1, 1.5.12 en 1.7.4.
2. Machineverordening (EU) 2023/1230 — Artikelen 3, 8, 10, 13, 15, 17, 18, 20, 25, 52 en 54; Bijlagen I, III, IV en V.
3. Europese Commissie: machineriewetgeving en overgang.
4. Europese Commissie: geharmoniseerde machinerienormen en de 2027 overgang.
5. ISO: ISO 11553-1, laserbewerkingsmachines.
6. IEC: IEC 60825-1, classificatie en eisen voor apparatuur.
7. NEN: EN 50689, consumentenlaserproducten.
8. IEC: IEC 60825-4, laserbeveiligingen.
9. EU-OSHA: Richtlijn arbeidsmiddelen 2009/104/EG.
10. Richtlijn kunstmatige optische straling 2006/25/EG.
11. ISO: ISO 13849-1, veiligheidsgerelateerde onderdelen van besturingssystemen.
12. Europese Commissie: Toepassingsgids voor de Machinerichtlijn, editie 2.3 — sectie 255 over digitale instructies.

Gerelateerde gidsen: Laserbescherming en Grijze import en non-conformiteit.